Meer dan woorden: hoe cultuuronderwijs taalontwikkeling in de voorschool versterkt
In de voorschool krijgt taalontwikkeling veel aandacht. Culturele activiteiten bieden een schat aan kansen voor de taal- en brede ontwikkeling. Dat blijkt uit onderzoek van CultuurSchakel onder Haagse voorscholen. We onderzochten hoe pedagogisch professionals en coaches de bijdrage van culturele activiteiten aan taalontwikkeling ervaren.
Wat zien professionals gebeuren?
De bevindingen laten een duidelijk beeld zien. Pedagogisch personeel ervaart culturele activiteiten als een betekenisvolle stimulans voor taalontwikkeling. Zij zien zowel directe als indirecte effecten:
Directe effecten
- Stimuleren kinderen om zelf taal te gebruiken
- Stellen kinderen bloot aan nieuwe en rijkere woorden
- Versterken taalbegrip door ervaringsgericht leren
Indirecte effecten
- Hogere betrokkenheid en concentratie
- Meer zelfvertrouwen
- Verwondering
“Het aanbod werkt goed voor de brede ontwikkeling. Indirect heeft het daardoor een positieve invloed op de taalontwikkeling.”
Taal gekoppeld aan ervaring
Een belangrijk inzicht is dat taalontwikkeling vooral ontstaat wanneer taal verbonden is aan wat kinderen meemaken. Professionals geven aan dat kinderen woorden beter begrijpen wanneer zij deze kunnen zien, voelen of uitvoeren.
Het gaat dus niet alleen om het horen van taal, maar om het ervaren ervan.
“Vooral de woorden ondersteunen met bewegingen/bewegen heeft een positief effect.”
Deze ervaringsgerichte manier van leren zorgt ervoor dat taal ‘in het moment’ ontstaat en betekenis krijgt.
Taal is niet altijd gesproken taal
Het onderzoek laat ook zien dat taal breder wordt opgevat dan alleen spreken. Culturele activiteiten bieden kinderen – zeker als zij het Nederlands nog niet goed beheersen – andere manieren om zich uit te drukken.
Kunst kan functioneren als een vorm van expressie, bijvoorbeeld via beweging, beeld of muziek. Hierdoor kunnen kinderen meedoen en zich uiten, ook zonder gesproken taal.
Effecten zijn niet altijd direct zichtbaar
Een belangrijke nuance uit het onderzoek is dat effecten op taalontwikkeling niet altijd direct zichtbaar of meetbaar zijn. Pedagogisch professionals zien taalontwikkeling niet als een resultaat van één activiteit, maar als onderdeel van de brede ontwikkeling van het kind.
Wat kinderen tijdens activiteiten ervaren, kan zich pas later uiten in taalgebruik.
De rol van de pedagogisch professional
Culturele activiteiten bieden kansen, maar de rol van de professional blijft cruciaal.
Zij kunnen deze kansen benutten door taal te koppelen aan ervaringen, interactie en gesprek te stimuleren en ervaringen later terug te laten komen in de groep. De activiteit zelf is dan niet het eindpunt, maar een startpunt voor verdere ontwikkeling.
“De basis wordt eigenlijk al gelegd door dit soort dingen wat jullie aanbieden. En wij moeten dan, als professional moet je daar wat mee gaan doen en wij kunnen dan wel zelf meer met woorden aan de gang gaan.”
Wat betekent dit?
De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat culturele activiteiten bijdragen aan taalontwikkeling, zowel direct als indirect. Tegelijk benadrukken professionals dat taalontwikkeling niet los te zien is van de brede ontwikkeling van het kind.
De kracht van culturele activiteiten ligt daarmee in het creëren van een rijke, betekenisvolle context waarin kinderen kunnen ervaren, meedoen en zich uiten. Juist daarin liggen kansen voor (taal)ontwikkeling..
Benieuwd naar het volledige onderzoek?
Bekijk het complete rapport en ontdek hoe culturele activiteiten bijdragen aan de ontwikkeling van jonge kinderen in de voorschool.