19-11-2026

Kunst en cultuur zijn van iedereen. Maar hoe maak je inclusie werkelijkheid?

De kunst- en cultuursector wil graag inclusiever worden. Maar analyses laten zien dat er vaak nog een flinke stap nodig is om van goede intenties en inspirerende voorbeelden naar blijvende verandering te komen. Toch is er reden voor optimisme, in de vorm van mooie initiatieven om kunst en cultuur van en voor iedereen te maken. Ook in Den Haag. In de derde aflevering van de CultuurSchakel-podcast staat de verbindende kracht van kunst en cultuur centraal.

Podcast-co-host Marisa Monsanto: “Kunst en cultuur zijn van iedereen. Ze spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven: ze bieden plezier, helpen mensen zich te ontwikkelen en brengen mensen met verschillende achtergronden bij elkaar. Dat vraagt wel om een open houding, om nieuwsgierig willen zijn naar de ander.”

Stad vol verschillen, maar niet iedereen doet mee

De Haagse kunst- en cultuursector zet stevig in op inclusie, diversiteit en toegankelijkheid. Ook de gemeente besteedt in de Cultuurvisie Den Haag 2033 nadrukkelijk aandacht aan Den Haag als superdiverse stad; er wonen zo’n 180 nationaliteiten en er zijn grote verschillen in inkomen, leeftijd, gender, geloof, geaardheid en fysieke en mentale mogelijkheden. De inkomensverschillen zijn zelfs nergens in Nederland zo groot als in Den Haag.

Tegelijkertijd leven inwoners steeds vaker langs elkaar heen. Veel gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen zitten in het centrum en trekken vooral bezoekers uit de rijkere wijken. Voor andere inwoners zijn er fysieke, sociale, culturele en financiële drempels. Ook zijn medewerkers, directies en besturen van veel instellingen nog geen goede afspiegeling van de stad.

Er is dus werk aan de winkel. Diversiteit en inclusie zijn per slot van rekening geen vrijblijvende trend, maar een voorwaarde voor een vitale sector, zeker omdat die deels met gemeenschapsgeld wordt gefinancierd.

Van goede intenties naar concrete verandering

Dat vraagt ook iets van de culturele instellingen. Zij moeten kritisch naar zichzelf kijken en laten zien hoe ze inspelen op de samenstelling van de stad. Daarbij is de Code Diversiteit & Inclusie een belangrijk uitgangspunt. Die kijkt naar vier P's: Personeel, Programma, Publiek en Partners. Oftewel: wie werken er bij een organisatie, wat is er te zien en te beleven, wie komen ernaar kijken en met wie werken we samen?

De ambitie van Den Haag? Dat inclusie in 2033 geen apart project meer is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het artistieke en zakelijke beleid. Dat betekent bijvoorbeeld:

  • structureel en gelijkwaardig samenwerken met partners in de wijken, zoals Cultuurankers en bibliotheken;
  • lokale makers een podium bieden en ruimte geven aan nieuwe kunstvormen, autodidacte makers en initiatieven uit verschillende gemeenschappen;
  • de nachtcultuur stimuleren als veilige en inclusieve ontmoetingsplek en
  • het aanbod beter laten aansluiten op verschillende doelgroepen en drempels verlagen.

Zo kan iedere inwoner van Den Haag meedoen en genieten van kunst en cultuur.

Ook CultuurSchakel draagt daar dagelijks aan bij. We zetten ons in voor kansengelijkheid, toegankelijkheid en kennisdeling. Dat doen we door drempels te verlagen, gelijke kansen in het onderwijs te stimuleren, culturele aanbieders te ondersteunen en kennis en netwerken te verbinden. Ook binnen onze eigen organisatie willen we het goede voorbeeld geven.

Hoe werkt dat in de praktijk?

Maar hoe pakken makers en culturele aanbieders deze uitdaging aan? In onze nieuwste podcastaflevering vertellen drie gasten hoe zij in hun stadsdeel met inclusie bezig zijn. Maarten Okkersen van MuseumLab (onderdeel van Museum Omniversum), Thaddeus Mumsouian van Podium Noord en Esma Koban van Stichting Sanatolia delen hun ervaringen. Wat werkt goed? En waar lopen ze tegenaan?

Esma bereikt met muziek-, dans- en theaterlessen mensen met verschillende culturele achtergronden. Met onder andere meertalige docenten en laagdrempelige activiteiten neemt ze taalbarrières weg. ‘Muziek en theater, daar heb je geen taal voor nodig’, vertelt ze.

Maarten zoekt met MuseumLab in Den Haag Zuidwest actief de wijk op. Hij kijkt wat er leeft en stemt het aanbod daarop af. Thaddeus zet met Podium Noord in op participatie, herkenbaarheid en samenwerking met groepen die niet vanzelfsprekend op het podium staan. Podium Noord biedt niet alleen ruimte en financiële ondersteuning, maar ook kennis en professionele begeleiding.

Zonder te veel van de podcast te verklappen, sluiten we af met de woorden van co-host Marisa: ‘Er zijn zulke prachtige initiatieven. Den Haag kan hier alleen maar rijker van worden!’

Beluister de podcast

Laat je verder inspireren!

Heb je na het beluisteren van de podcast zin om nog inclusiever aan de slag te gaan? Dan zijn deze initiatieven en activiteiten ook interessant:

  • De gemeente Den Haag organiseert op donderdag 10 december 2026 de kennissessie Een inclusieve organisatie voor medewerkers bij The Grey Space in the Middle. Culturele organisaties krijgen praktische handvatten om te werken aan een inclusieve werkomgeving. Denk aan werving, organisatiecultuur en kennisuitwisseling tijdens break-outsessies. Aanmelden kan via de website van de gemeente Den Haag.
  • Het Haags KunstAtelier maakt kunst en creativiteit toegankelijk voor verschillende doelgroepen in de stad.

  • Organisaties als Divers Den Haag en het Haags Cultuuroverleg adviseren en begeleiden Cultuurankers, musea, theaters en poppodia. Ze helpen bijvoorbeeld bij programmering, talentontwikkeling en het bereiken van nieuwe, ondervertegenwoordigde doelgroepen.