Sociale veiligheid: een veilige omgeving begint bij jou

Grensoverschrijdend gedrag komt in veel vormen voor: van pesten en discriminatie tot (seksuele) intimidatie. Juist omdat het soms subtiel is, is het niet altijd direct herkenbaar, maar de impact is groot. Daarom is het belangrijk om actief te werken aan een veilige omgeving voor iedereen binnen je organisatie.

Hoe creëer je een veilige omgeving voor vrijwilligers, medewerkers, deelnemers, leerlingen en leden? CultuurSchakel en de Vrijwilligersacademie van PEP organiseerden een workshop met Vereniging VrijwilligerswerkNL (voorheen NOV) over dit onderwerp.

Wat is grensoverschrijdend gedrag?

• Seksueel ongewenst gedrag, intimidatie, agressie, pesten en discriminatie.
• Verbaal, non-verbaal, digitaal of fysiek gedrag.
• Ongewenst of gedwongen gedrag.
• Aantasting van iemands waardigheid.

De belangrijkste tips

1. Zet sociale veiligheid op de agenda
   Maak het onderwerp bespreekbaar en onderdeel van beleid.
2. Breng risico’s in kaart
   Inventariseer kwetsbare situaties en gebruik een checklist.
3. Werk met een gedragscode
   Leg omgangsregels vast voor mensen met een begeleidende functie en laat deze ondertekenen.
4. Stel een vertrouwenscontactpersoon aan
   Zorg voor een laagdrempelig aanspreekpunt die hiervoor een training training krijgt.
5. Maak duidelijke afspraken bij aanname
   Werk met een aannamebeleid voor nieuwe medewerkers en vrijwilligers.
6. Hanteer de VOG-regeling
   Vraag een Verklaring Omtrent het Gedrag aan voor medewerkers en vrijwilligers. Voor vrijwilligers is een gratis VOG mogelijk.
7. Pas het 4-ogen principe toe
   Voorkom kwetsbare 1-op-1 situaties.
8. Stimuleer een open cultuur
   Blijf in gesprek en spreek elkaar aan op gedrag. Weet wat er leeft en vraag naar meningen.

Praktijkvoorbeelden

Viotta Jeugdorkesten

Viotta werkt met een gedragscode voor (vrijwillige) medewerkers met regels die bijdragen aan een open, transparante en veilige omgeving voor kinderen en vrijwilligers. In deze code staat ook het tucht- en sanctiebeleid. Iedereen die bij Viotta werkt, als vrijwilliger, stagiair(e) of betaalde kracht, ondertekent deze gedragscode. Daarnaast vraagt Viotta een VOG voor dirigenten, bestuursleden en vrijwilligers. Ook zijn er twee getrainde vertrouwenscontactpersonen.

Theaterschool Rabarber

Rabarber werkt met een gedragscode waarin staat hoe (vrijwillige en betaalde) medewerkers, docenten, theatermakers en leerlingen met elkaar omgaan. Deze gedragscode vormt het kader voor een stimulerend en veilig ontwikkel- en werkklimaat. Alle medewerkers kennen deze code en nemen deze mee in de overeenkomst die zij aangaan. Daarnaast kunnen mensen met klachten terecht bij een onafhankelijke vertrouwenspersoon.

COV Haarlem

Het bestuur van COV Haarlem zorgt ervoor dat iedere zanger, dirigent, bestuurslid en andere betrokkene in een veilige en prettige omgeving kan zingen en werken. De organisatie pakt negatief gedrag zoals intimidatie, discriminatie, pesten of agressie actief aan en zet beleid sociale veiligheid in om dit te voorkomen en tegen te gaan.

Zet vandaag de eerste stap en maak sociale veiligheid een vast onderdeel van hoe je werkt. Zo bouw je actief aan een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt om mee te doen en zich uit te spreken.