Zelfexpressie in de klas: ruimte voor jongeren om hun eigen verhaal te ontdekken

Wat gebeurt er wanneer jongeren niet zoeken naar het juiste antwoord, maar ruimte krijgen om hun eigen verhaal te ontdekken? Die vraag stond centraal tijdens de inspiratiemiddag ‘Zelfexpressie in de klas’. Onderwijsprofessionals, culturele partners en leerlingen kwamen samen rond één overtuiging: kunst en cultuur geven jongeren de ruimte om te ontdekken wie ze zijn, wat ze kunnen en waar hun talenten liggen.

De middag werd georganiseerd door CultuurSchakel en Spirit4You en bracht professionals uit het voortgezet onderwijs, het mbo en het culturele veld uit Den Haag en omgeving samen. Samen onderzochten zij hoe kunst en cultuur kunnen bijdragen aan zelfexpressie, nieuwsgierigheid en ontwikkeling van jongeren.

Een locatie die uitnodigde tot maken

De locatie Inter-City in de Binckhorst zette meteen de toon. Een nieuw cultuurpark aan de rand van de stad, tussen de treinsporen, met ruimte voor ontmoeting, experiment en creativiteit. Het is geen cultuurcentrum dat volledig af is, maar een plek die groeit met de stad.

Bij binnenkomst zorgden jonge artiesten van Musicon (Ready to Play) voor live muziek. Jonge stuntsteppers van Sweatshop lieten hun talent zien. Bij We Are Cats konden deelnemers zelf aan de slag met graffiti. Mbo-studenten van de School voor Toerisme, Recreatie en Evenementen begeleidden de gasten tijdens de middag.

Jongeren waren deze middag niet alleen onderwerp van gesprek, maar kregen zelf een zichtbare plek in het programma.

Jongeren laten zien wat zelfexpressie betekent

Brugklasleerlingen van het HML vertelden over hun ervaring met Buitenkunst. Tijdens dit kamp konden zij dagelijks kiezen uit verschillende disciplines, zoals beeldende kunst, muziek, theater en dans.

Met een korte scène uit het ‘grote chaosspel’ lieten zij zien wat er gebeurt wanneer jongeren ruimte krijgen om te experimenteren. Hun optreden zorgde voor herkenning en humor in de zaal.

Hun bijdrage vormde een krachtig voorbeeld van het centrale thema van de middag: jongeren groeien wanneer zij nieuwe ervaringen opdoen en hun eigen stem mogen laten horen.

Kunst en cultuur helpen jongeren ontdekken wie ze zijn

Wetenschapsjournalist Mark Mieras verzorgde de keynote van de middag. Hij liet zien dat creativiteit, zelfexpressie en nieuwsgierigheid geen extra vaardigheden zijn, maar belangrijke voorwaarden voor ontwikkeling.

Volgens Mieras helpt cultuuronderwijs jongeren bij een belangrijke vraag: ‘Wie ben ik en wat is mijn verhaal over mezelf?’ Kunst en cultuur bieden ruimte om te onderzoeken, te experimenteren en talenten te ontdekken.

Een belangrijke boodschap uit zijn verhaal: plezier is een motor voor ontwikkeling. Wanneer jongeren enthousiast raken over iets nieuws, ontstaan nieuwe ervaringen en groeit hun zelfvertrouwen. Dat helpt hen om nieuwsgierig te blijven en nieuwe mogelijkheden te zien.

Zelf ervaren wat kunst en cultuur doen

Na de keynote gingen deelnemers zelf aan de slag tijdens vier workshops van culturele partners. Door creatieve opdrachten te ervaren, ontdekten zij hoe kunst en cultuur zorgen voor contact, vertrouwen en nieuwe perspectieven.

• Connecting the Dots liet deelnemers werken vanuit de muzieksmaak van jongeren en liet zien hoe een lyricslab kan ontstaan vanuit nieuwsgierigheid zonder oordeel.
• Haags Kunstatelier liet deelnemers ervaren hoe portretteren en samenwerken nieuwe gesprekken kunnen openen.
• Winston Scholsberg gebruikte muziek en ritme om energie en verbinding te creëren.
• Tell it by Art liet deelnemers met een eenvoudig boekje onderzoeken waar zij energie van krijgen, rust vinden en nieuwsgierig van worden.

Veel van deze werkvormen zijn direct toepasbaar in de klas.

Van ontmoeting naar samenwerking

Tijdens de netwerkmatching van Art-Up gingen deelnemers uit onderwijs en cultuur met elkaar in gesprek over vragen en ambities uit de praktijk. Door verschillende perspectieven samen te brengen, ontstonden nieuwe ideeën en mogelijke samenwerkingen.

De gesprekken draaiden niet om het presenteren van een eigen aanbod, maar om gezamenlijk zoeken naar kansen. Verschillende deelnemers verlieten de middag met nieuwe contacten, inspiratie en plannen voor het komende schooljaar.

Een middag vol inspiratie en nieuwe verbindingen

De inspiratiemiddag liet zien dat zelfexpressie geen extra onderdeel is van onderwijs, maar een belangrijke basis voor de ontwikkeling van jongeren. Wanneer leerlingen mogen maken, onderzoeken en delen, ontdekken zij nieuwe kanten van zichzelf.

De combinatie van kennis, creativiteit, ontmoeting en de aanwezigheid van jongeren maakte de middag waardevol. Van de eerste muzieknoten tot de laatste graffitiwerken kregen deelnemers een duidelijke boodschap mee: cultuur geeft jongeren ruimte om hun eigen verhaal te ontdekken.

CultuurSchakel verbindt onderwijs en cultuur

CultuurSchakel ontwikkelt het culturele aanbod niet zelf, maar verbindt scholen met de vele culturele instellingen, makers en kunstenaars in Den Haag. Zo ontstaan samenwerkingen die aansluiten bij de vragen uit het onderwijs en de leefwereld van jongeren.

De inspiratiemiddag werd samen met Spirit4You georganiseerd. Spirit4You verbindt onderwijs en arbeidsmarkt in de regio Haaglanden.

Wil je als school of culturele instelling samenwerken rond kunst en cultuur in het voortgezet onderwijs of mbo? CultuurSchakel denkt graag mee over mogelijkheden, partners en financiering.