Spelen is leren: zo geef je peuters de ruimte
Spelen biedt jonge kinderen volop kansen om te ontdekken, te ervaren en te leren. Maar hoe geef je kinderen daar ruimte voor en hoe betrek je ouders bij spelend leren? Welke rol speelt kunstbeleving hierin? CultuurSchakel werkt al vijf jaar nauw samen met culturele partners, VE-professionals en scholen aan kunstbeleving voor peuters. We delen praktische inzichten en tips uit de Haagse praktijk, die tijdens de bijeenkomst Kunstbeleving voor de allerkleinsten naar voren kwamen uit interviews, het panelgesprek en de interactie met de zaal.
Geef ruimte om te spelen
Spelen is niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Door schermgebruik, tijdsdruk bij ouders en in de opvang, beperkte speelruimte en de angst om vies te worden of risico's te nemen, krijgen kinderen niet altijd voldoende ruimte om zelf te ontdekken. Daarom is het belangrijk om kinderen tijd en ruimte te geven om vrij te spelen en ouders te laten ervaren wat spelen voor hun kind betekent. Wanneer volwassenen een stapje terugnemen, kunnen kinderen zelf ontdekken en hun eigen leervoorwaarden creëren.
Een mooi voorbeeld is de voorstelling Kubus, kubus, kubus waarin kinderen actief meedoen. De zaal en het podium werden ook hun speelveld.
“Erken kinderen als volwaardig publiek, waar alles mag en kan. Als maker zie ik dit als een manier om te spelen. We moeten kinderen erkennen als een deel van de samenleving. Want ook zonder woorden begrijpen ze alles.” - Achref Adhadi
Praktische tips
- Betrek ouders: laat hen ervaren wat speelruimte hun kind biedt en leg uit welke ontwikkelkansen daarin liggen.
- Benut ervaringsmomenten gedurende de hele dag: kijk ook buiten georganiseerde activiteiten naar kansen voor kinderen om te spelen, te ontdekken en te ervaren.
- Neem de tijd om te observeren: geef kinderen ruimte om eerst te kijken en nodig ze uit om te ervaren, ook zonder woorden. Neem ook als professional de tijd om te observeren.
- Maak notities: noteer welke handelingen het kind uitvoert tijdens het spelen. Zo ontdek je hoeveel leren er in spel schuilgaat en leer je steeds beter ontwikkelkansen herkennen.
Samen spelen verbindt
Een goed voorbeeld is de werkwijze Begrijpen met je handen. Hierbij krijgen kinderen de ruimte om spelenderwijs te onderzoeken, te creëren en te ervaren, zonder vaststaand eindresultaat. Ook om ouders te betrekken kan deze werkwijze worden ingezet. Tijdens huisbezoeken gebruikt Voorschool de Peuterhoek deze werkwijze om samen met ouders en hun kind spelenderwijs te ontdekken, te creëren en materialen te ervaren. Zo ontstaat contact met ouders, ook als je niet dezelfde taal spreekt.
Geef kunstbeleving een blijvende plek
Om kunstbeleving een vast onderdeel te maken van voorschoolse educatie, is het belangrijk om pedagogisch professionals verder te ondersteunen en enthousiast te maken. We onderzoeken daarom de mogelijkheden voor een professionele leergemeenschap, waar professionals kennis en ervaringen kunnen uitwisselen.
Ook financiering speelt een belangrijke rol bij het voortzetten van bestaande trajecten en samenwerkingen. Vanaf 2027 is het gesubsidieerde activiteitenbudget bijgesteld naar € 340,- per VE-groep. Daarom is het goed om ook andere financieringsmogelijkheden te verkennen.
Praktische tips
- Onderzoek aanvullende financiering: denk aan andere subsidies en fondsen, het reserveren van HEA-middelen of de inzet van andere eigen budgetten.
- Vraag een KunstTreffer aan: ontwikkel samen met een culturele aanbieder in co-creatie een programma dat aansluit bij jouw VE-locatie, waarbij CultuurSchakel het proces begeleidt en co-financiert.
Bekijk hieronder het overzicht met financieringsmogelijkheden voor meer informatie.
Zelf aan de slag met kunstbeleving?
Wil je kunstbeleving een vaste plek geven binnen jouw VE-organisatie of samen met een culturele aanbieder aan de slag? Onze cultuurcoaches denken graag met je mee over de mogelijkheden voor jouw locatie.
Ontdek onze ondersteuning voor voorschoolse educatie.
Lees ook deze artikelen uit onze kennisbank:
- Onderzoek 'Meer dan woorden: hoe cultuuronderwijs taalontwikkeling in de voorschool versterkt'
- Evenement 'Thuis in het theater: peuters ontdekken De Vaillant'
- Onderzoek ‘Van koelkastwaardig knutselwerk naar creatief proces: een onderzoek naar de unieke bijdrage van culturele activiteiten in de voorschoolse educatie’
- Kennisartikel ‘Vroeg beginnen met cultuureducatie: hoe culturele activiteiten bijdragen aan de ontwikkeling van peuters’
- Dubbelinterview met Els Betcke (kwaliteitsmedewerker bij Talentenklup) en Herma Roos (cultuurcoach VE bij CultuurSchakel) over wat kunstbeleving binnen VE in de praktijk betekent.
Houd onze agenda in de gaten voor trainingen, zoals Begrijpen met je handen, maar ook andere trainingen die ruimte bieden voor spelend en onderzoekend leren. Wil je meer weten? Neem dan contact op met Herma Roos of Jonas van Veen voor meer informatie.